स्नेहा झा
काठमाडौं । काठमाडौंको बानेश्वरस्थित ग्लोबल कलेज अफ टेक्नोलोजी (जीसीटी) ले नेपालमै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको आईटी शिक्षा दिने उद्देश्यसहित नयाँ शैक्षिक अध्याय सुरु गरेको छ । ग्लोबल कलेज ग्रुप फाउन्डेसनअन्तर्गत सञ्चालित यो कलेजले युनिभर्सिटी अफ हडर्सफिल्ड, युकेसँगको सहकार्यमा विद्यार्थीलाई केवल कक्षा कोठाभित्र सीमित नराखी उद्योग, अनुसन्धान, प्रयोगशाला र नवप्रवर्तनसँग प्रत्यक्ष जोड्ने शैक्षिक वातावरण निर्माण गरिरहेको छ । कलेजको दाबी अनुसार, यो सहकार्यले नेपालमा पहिलोपटक उच्चस्तरीय ब्रिटिस शैक्षिक ढाँचा भित्र्याएको छ ।
जीसीटीले ब्याचलर्स तहमा बिएससी (अनर्स) इन इन्फर्मेसन टेक्नोलोजी, बिएससी (अनर्स) इन कम्प्युटर साइन्स विथ साइबर सेक्युरिटी, र बिएससी (अनर्स) इन कम्प्युटर साइन्स विथ आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स जस्ता कार्यक्रम अघि सारेको छ । यी कार्यक्रमहरू केवल सैद्धान्तिक अध्ययनका लागि नभई भविष्यको उद्योग आवश्यकतासँग मेल खाने सीप निर्माणका लागि तयार गरिएको कलेजको भनाइ छ । यहाँ विद्यार्थीले प्रोग्रामिङ, सफ्टवेयर डेभलपमेन्ट, साइबर सुरक्षा, एआई, रोबोटिक्स, डिजिटल सिस्टम र व्यावहारिक समस्या समाधानमा आधारित शिक्षा पाउँछन् ।
प्रिन्सिपल डा. देवराज पनेरुको भनाइमा यो एउटा साधारण शैक्षिक विस्तार मात्र होइन, “प्रोफेसनल कोर्स”को सुरुवात हो । उनका अनुसार आजको आइटी, साइबर र एआई-आधारित बजारमा किताबका पन्ना पढेर मात्र प्रतिस्पर्धा सम्भव हुँदैन । विद्यार्थीलाई इन्क्युबेसन सेन्टर र इनोभेसन सेन्टरमा काम गराएर, सफ्टवेयर विकास, स्टार्टअप सोच र उद्योगसँग जोडिएका परियोजनामा सहभागी गराएरै आत्मविश्वास विकास गर्न सकिन्छ । प्रिन्सिपल डा.पनेरुका अनुसार, “ब्रिटिस ज्ञान, ब्रिटिस सीप र ट्रान्सनेसनल सीपलाई एकसाथ ल्याएर हामी विद्यार्थीलाई विश्व बजारका लागि तयार पार्दैछौँ ।”
कलेजका अनुसार जीसीटीको सबैभन्दा ठूलो विशेषता यसको “प्र्याक्टिकल-फर्स्ट” मोडेल हो । यो चार वर्षे क्रेडिट-बेस्ड कोर्स हो, जसलाई सेमेस्टर प्रणालीमा सञ्चालन गरिन्छ । त्यसैले यसले वार्षिक परीक्षा प्रणालीभन्दा फरक, निरन्तर अभ्यास, मूल्यांकन र परियोजनामुखी सिकाइलाई प्राथमिकता दिन्छ । कलेजले यसलाई ६० प्रतिशतभन्दा बढी व्यावहारिक र करिब ४० प्रतिशत सैद्धान्तिक संरचना भएको कार्यक्रमका रूपमा व्याख्या गरेको छ । यसले विद्यार्थीलाई केवल सूचना कण्ठ गर्न होइन, सीप प्रयोग गर्न, विश्लेषण गर्न र उत्पादनमुखी सोच विकास गर्न प्रेरित गर्छ ।
जीसीटीका अनुसार हडर्सफिल्ड विश्वविद्यालयसँगको सहकार्यले पाठ्यक्रम, शिक्षण विधि र गुणस्तर सुनिश्चिततालाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डसँग जोडेको छ । कलेजले हडर्सफिल्डलाई र्याङ्किङ प्राप्त, करियर-उन्मुख र रिसोर्स-बेस्ड विश्वविद्यालयका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ । यही सम्बन्धका कारण जीसीटीमा ब्रिटिस शिक्षण ढाँचासँग मिल्दोजुल्दो वातावरण, अन्तर्राष्ट्रिय प्रोफेसरहरूको आवतजावत, सहकार्यात्मक सिकाइ र गुणस्तरीय शैक्षिक नियन्त्रण स्थापित गरिएको कलेजको दाबी छ ।
डा. पनेरुका अनुसार आजको शिक्षा बजारमा केवल स्थानीय पाठ्यक्रमले मात्र पर्याप्त हुँदैन । विश्वव्यापी उद्योग, बैंकिङ, फिनटेक, उत्पादन, शिक्षा र सेवा क्षेत्रमा आज डिजिटल सीप अपरिहार्य बनेको छ । उहाँका अनुसार रोबोटिक्स, सफ्टवेयर सपोर्ट, म्यानेजमेन्ट इन्फर्मेसन सिस्टम, एआई र साइबर सेक्युरिटी जस्ता क्षेत्रहरूले अब हरेक उद्योगमा भूमिका खेल्न थालेका छन् । त्यसैले जीसीटीले आइटीलाई केवल “कम्प्युटर पढाइ” का रूपमा होइन, समग्र करियर निर्माणको आधारका रूपमा अघि सारेको छ ।
कलेजको अर्को बलियो पक्ष यसको इन्टरडिसिप्लिनरी र इनक्लुसिभ दृष्टिकोण हो । यहाँ विज्ञान, व्यवस्थापन वा अन्य संकायबाट आएका प्लस-टु पास विद्यार्थीहरू पनि प्रवेशका लागि योग्य मानिन्छन्, यदि उनीहरूमा गणितीय सोच, सञ्चार क्षमता र कम्प्युटेशनल रुचि छ भने । डा. पनेरुका अनुसार “क्षमता र आत्मविश्वास” नै प्रमुख मापदण्ड हो, न कि केवल कुन संकायबाट आएको भन्ने कुरा । यसैले यो कार्यक्रम फरक पृष्ठभूमिका विद्यार्थीका लागि पनि खुला छ ।
जीसीटीले कक्षा कोठाभित्रको शिक्षालाई मात्रै महत्त्व दिएको छैन । कलेजमा एआई ल्याब, साइबर ल्याब, डिजिटल ल्याब र आधुनिक पूर्वाधार तयार गरिएको छ । यिनै प्रयोगशालाले विद्यार्थीलाई सिद्धान्त र प्रयोगबीचको खाडल पुर्ने मौका दिन्छ । कलेजले आफ्ना शिक्षकहरूलाई पनि शैक्षिक र औद्योगिक दुवै अनुभव भएको, तथा युके टिचिङ–लर्निङ फ्रेमवर्कअनुसार प्रशिक्षित व्यक्तिका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । उद्योगबाट आएका प्रोफेसनल र अकादेमिक पृष्ठभूमिका शिक्षकहरूको संयोजनले यहाँको सिकाइलाई अझ व्यावहारिक बनाउने कलेजको विश्वास छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य जीसीटीको अर्को निर्णायक विशेषता हो । कलेजले हरेक वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन आयोजना गर्ने, विभिन्न देशका गेस्ट स्पिकर तथा कीनोट स्पिकर बोलाउने, र विदेशी विश्वविद्यालयसँग शिक्षक तथा विद्यार्थी विनिमय कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने गरेको जनाएको छ । समर स्कूल, भिजिटिङ प्रोफेसर सेसन, अकादेमिक एक्सचेन्ज र संयुक्त सिकाइमार्फत विद्यार्थीलाई ट्रान्सनेसनल एक्सपोजर दिने योजना कलेजको रणनीतिक भाग हो । डा. पनेरुको भाषामा यो “ज्ञान निर्माणको अन्तरसंस्कृतिक अभ्यास” हो, जसले विद्यार्थीलाई विश्वस्तरको सोच र सम्पर्क दिन्छ ।
रोजगार र करियर जीसीटीको केन्द्रमा छ । प्रिन्सिपल पनेरुले प्लेसमेन्ट, इन्टर्नसिप वा करियर अवसरका लागि ढोका खुला रहेको बताउनुभएको छ । उहाँका अनुसार कलेजसँग नेपालभित्र र बाहिरका कर्पोरेट तथा औद्योगिक निकायहरूसँग सहकार्य छ, र विद्यार्थीलाई आवश्यक परेमा कलेजले मार्गदर्शन र मेन्टोरिङ उपलब्ध गराउनेछ । उहाँको सन्देश स्पष्ट छ: “यहाँ ज्ञान मात्र होइन, करियर पनि निर्माण हुन्छ ।”
जीसीटीले छात्रवृत्तिका विभिन्न श्रेणी पनि अघि सारेको छ । मेरिट, वित्तीय आवश्यकता, संस्थागत रेफरल र सहकार्यमा आधारित विभिन्न स्कॉलरशिप अवसरहरू उपलब्ध गराइएका छन् । कलेजले इच्छुक विद्यार्थी र अभिभावकलाई काउन्सेलरसँग भेटेर उपयुक्त कार्यक्रम, छात्रवृत्ति र करियर मार्गबारे छलफल गर्न आग्रह गरेको छ । सुरुवाती चरण भएकाले केही विशेष अफर र प्रवेश सहुलियतसमेत उपलब्ध गराइएको बताइएको छ ।
समग्रमा, ग्लोबल कलेज अफ टेक्नोलोजी केवल अर्को निजी कलेज होइन; यो नेपालमा ब्रिटिस शैक्षिक मानक, व्यावहारिक सीप, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र करियर-उन्मुख आईटी शिक्षाको नयाँ नामका रूपमा स्थापित हुन खोजिरहेको संस्था हो । डा. पनेरुको दृष्टिमा, यो कदम नेपाली युवालाई स्थानीय सीमाभन्दा बाहिर सोच्न, विश्व बजारसँग प्रतिस्पर्धा गर्न र भविष्यलाई सीपका साथ सम्हाल्न सक्ने बनाउने प्रयास हो । बानेश्वरबाट सुरु भएको यो यात्रा अब केवल कलेजको कथा होइन, नेपाली उच्च शिक्षामा नयाँ सम्भावनाको कथा बनेको छ ।
