फोन चोरी भएमा काम लाग्छन् एन्ड्रोइडका यी ३ सेटिङ, आजै सक्रिय गर्नुहोस्

काठमाडौं । आजकल मोबाइल फोन चोरी हुने घटना सामान्य बन्दै गएको छ । खल्ती, झोला वा अन्यत्र राखिएको फोन अचानक हराउन सक्छ । फोन चोर्ने व्यक्तिले प्राय: सबैभन्दा पहिले मोबाइल बन्द गर्ने प्रयास गर्छ, ताकि फोन ट्र्याक गर्न नसकियोस् ।

तर, तपाईंले आफ्नो एन्ड्रोइड फोनमा पहिले नै केही महत्त्वपूर्ण सुरक्षा सेटिङ सक्रिय गर्नुभएको छ भने चोरी भएको फोन फेला पार्न र आफ्नो व्यक्तिगत डेटा सुरक्षित राख्न सजिलो हुन सक्छ । केही अवस्थामा फोन बन्द गर्न वा सिम कार्ड प्रयोग गर्न पनि थप अवरोध आउन सक्छ ।

यहाँ एन्ड्रोइड फोनको सुरक्षा बढाउन मद्दत गर्ने तीन महत्त्वपूर्ण सेटिङबारे जानकारी दिइएको छ, जुन तपाईंले अहिले नै जाँच गरेर सक्रिय गर्न सक्नुहुन्छ ।

१. Find My Device अन गर्नुहोस्
फोन हराउँदा वा चोरी हुँदा पत्ता लगाउन मद्दत गर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सुविधामध्ये एक हो Find My Device । यो सुविधामार्फत आफ्नो गुगल खातासँग जोडिएको फोनको उपलब्ध स्थानसम्बन्धी जानकारी हेर्न, फोनमा घण्टी बजाउन, टाढैबाट लक गर्न वा आवश्यक परेमा त्यसमा रहेको डेटा मेटाउन सकिन्छ ।

यो सुविधा सक्रिय गर्न फोनको Settings मा जानुहोस् । त्यसपछि फोनको मोडेल र एन्ड्रोइड संस्करणअनुसार Google वा Security सम्बन्धी विकल्पमा गएर Find My Device खोज्नुहोस् र सक्रिय गर्नुहोस् ।

फोन हराएमा अर्को मोबाइल वा कम्प्युटरबाट Google को Find My Device सेवा प्रयोग गरेर फोनको उपलब्ध स्थान हेर्न र आवश्यक सुरक्षा कदम चाल्न सकिन्छ ।

केही एन्ड्रोइड फोनमा अफलाइन अवस्थामा पनि फोन पत्ता लगाउन सहयोग गर्ने सुविधा उपलब्ध हुन्छ । तर, यसको प्रभावकारिता फोनको मोडेल, पहिले सक्रिय गरिएका सेटिङ र अन्य अवस्थाहरूमा निर्भर गर्छ ।

२. बलियो स्क्रिन लक प्रयोग गर्नुहोस्
फोन चोरी भएपछि व्यक्तिगत फोटो, सन्देश, बैंकिङ एप र अन्य महत्त्वपूर्ण जानकारीमा अनधिकृत पहुँच हुन सक्ने जोखिम रहन्छ । त्यसैले फोनमा बलियो स्क्रिन लक राख्नु अत्यन्त आवश्यक छ ।

फोनमा सजिलै अनुमान गर्न सकिने पिन वा सामान्य प्याटर्न राख्नुको सट्टा कम्तीमा ६ अङ्कको पिन वा बलियो पासवर्ड प्रयोग गर्नुहोस् । साथै, उपलब्ध भएमा फिङ्गरप्रिन्ट वा फेस अनलक सुविधा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

केही एन्ड्रोइड फोनमा पावर मेनु वा नेटवर्कसम्बन्धी सेटिङमा थप सुरक्षा नियन्त्रण उपलब्ध हुन्छन् । यस्ता विकल्प सक्रिय गर्दा फोन चोरी भएपछि त्यसलाई बन्द गर्न वा नेटवर्क विच्छेद गर्न थप प्रमाणीकरण आवश्यक पर्न सक्छ ।

यद्यपि, सबै एन्ड्रोइड फोनमा स्क्रिन लक लगाएकै कारण पावर बटनबाट फोन बन्द गर्न रोक लाग्दैन । त्यसैले आफ्नो फोनमा उपलब्ध सुरक्षा विकल्प जाँच गर्नुहोस् ।

बलियो स्क्रिन लकले चोरलाई फोनमा अनधिकृत पहुँच प्राप्त गर्न कठिन बनाउँछ । यसले तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी सुरक्षित राख्न पनि मद्दत गर्छ ।

३. सिम कार्डमा PIN Lock लगाउनुहोस्
फोन चोरी हुँदा चोरले सिम कार्ड निकालेर अर्को मोबाइलमा प्रयोग गर्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा तपाईंको नम्बरमा आउने ओटीपी र अन्य सन्देश दुरुपयोग हुने जोखिम रहन्छ ।

यो जोखिम कम गर्न सिम कार्डमा PIN Lock सक्रिय गर्न सकिन्छ । यसका लागि फोनको Settings मा गएर Security वा SIM Card Lock सम्बन्धी विकल्प खोज्नुहोस् । त्यसपछि SIM PIN सक्रिय गर्नुहोस् ।

सिम कार्डमा पिन लक लगाएपछि फोन पुन: सुरु गर्दा वा सिम कार्ड अर्को उपकरणमा प्रयोग गर्दा पिन मागिन सक्छ । यसले पिन थाहा नभएको व्यक्तिलाई सिम प्रयोग गर्न कठिन बनाउँछ ।

तर, सिम पिनले फोन चोरी हुनबाट रोक्दैन र फोनको मूल्य पनि स्वत: घटाउँदैन । यसको मुख्य उद्देश्य सिम कार्डको अनधिकृत प्रयोग रोक्नु हो ।

फोन चोरी भएमा तुरुन्त के गर्ने ?
यी तीन सेटिङ सक्रिय राख्नुका साथै फोन चोरी भएमा तत्काल केही कदम चाल्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।
- अर्को मोबाइल वा कम्प्युटरबाट Find My Device सेवा प्रयोग गरी फोन लक गर्ने प्रयास गर्नुहोस् ।
- फोनको उपलब्ध स्थान हेर्नुहोस् । तर, आफैँ चोरलाई पछ्याउने वा जोखिमपूर्ण रूपमा सामना गर्ने प्रयास नगर्नुहोस् ।
- मोबाइल सेवा प्रदायकलाई सम्पर्क गरेर सिम कार्ड बन्द गर्न वा पुन: जारी गर्न अनुरोध गर्नुहोस् ।
- आवश्यक परेमा प्रहरीमा उजुरी दिनुहोस् र फोनको IMEI नम्बर उपलब्ध गराउनुहोस् ।
- बैंकिङ एप, इमेल र अन्य महत्त्वपूर्ण खातामा अनधिकृत पहुँचको जोखिम भएमा पासवर्ड परिवर्तन गर्नुहोस् तथा सम्बन्धित खाताको सुरक्षा जाँच गर्नुहोस् ।