काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकामा सूचना प्रविधिको शिक्षा विस्तार हुँदै गर्दा धेरैले डिग्रीलाई मात्र सफलताको मापदण्ड मानिरहेका थिए । तर यही परिवेशमा ललितपुरको पाटन, कुमारिपाटीस्थित भिरिञ्ची कलेजले फरक बाटो रोज्यो; सीप, व्यवहारिकता र उद्योगको आवश्यकतासँग जोडिएको शिक्षा ।

सन् २०१३ मा स्थापना भएको यो कलेजले आफूलाई “कम्प्लिट इन्डिभिजुअल्स” निर्माण गर्ने संस्थाका रूपमा अघि सारेको छ, जहाँ शैक्षिक कठोरता, प्रोजेक्ट-आधारित सिकाइ र उद्योगअनुकूल तालिमलाई एकैसाथ जोडिएको छ ।

कलेजका संस्थापक तथा अध्यक्ष आकाश सिम्खडाले नेपालमा आईटी शिक्षा विस्तार भइरहेपनि सीपमूलक शिक्षाको कमी महसुस गरेर भिरिञ्चीको यात्रा सुरु गरेको बताउँछन् । उनको दृष्टिमा, अब विद्यार्थीलाई केवल डिग्रीधारी बनाउनु पर्याप्त छैन; उनीहरूलाई वास्तविक कामका लागि तयार पार्ने शिक्षा आवश्यक छ । यही सोचका साथ कलेजले “डिग्री होइन, सीप”लाई आफ्ना कार्यक्रमहरूको मूल आत्मा बनाएको छ ।

‘भिरिञ्ची कलेज सन् २०१३ मा स्थापना भएको हो । त्यो बेला नेपालमा डिग्रीको हिसाबले मात्र पढाइ गर्ने परिपाटी थियो,’ उनले आइसिटी समाचारसँग भने, ‘अब डिग्रीलाई होइन सीपलाई महत्त्व दिनुपर्छ । विद्यार्थीको सीप विकासमा काम गर्नुपर्छ भनेर कलेज सुरू गरेका हौं ।’

सन् २०१५ मा एशिया ई विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन लिएर पढाउन सुरू गरेको उनले बताए । उनले अगाडि भने, ‘विश्वविद्यालयको सम्बन्धन लिन २ वर्ष लाग्यो । त्यो अवधिमा स्वदेश तथा विदेशका विश्वविद्यालयसँग कुरा गर्यौं र एशिया ई विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन पाएका थियौ ।’

भिरिञ्ची कलेजले हाल ब्याचलर्स अफ इन्फर्मेसन एन्ड कम्युनिकेसन टेक्नोलोजी (बीआईसीटी) विथ स्पेसियालाइजेसन इन सफ्टवेयर इन्जिनियरिङ र मास्टर अफ बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसन (एमबीए) सञ्चालन गरिरहेको छ ।

कलेजका अनुसार बीआईसीटी चार वर्षे कार्यक्रम हो, जसले विद्यार्थीलाई सैद्धान्तिक ज्ञानसँगै सफ्टवेयर इन्जिनियरिङ, समस्या समाधान र उद्योगअनुकूल सीपमा दक्ष बनाउने लक्ष्य राख्छ ।

 ‘विद्यार्थीको सीपलाई निखार्दै उनीहरूलाई बजारका लागि योग्य बनाउनु कलेजको एक मात्र उद्देश्य हो,’ सिम्खडा भन्छन् । बीआईसीटी कार्यक्रमलाई कलेजले विशेष रूपमा सीप विकासमुखी बनाएको छ । आकाश सिम्खडाको भनाइअनुसार, यस कार्यक्रमका कक्षाहरू पहिलो सेमेस्टरदेखि नै बजारको आवश्यकता अनुसार सञ्चालन हुन्छन् ।

प्रोजेक्टमा आधारित तालिम, व्यवहारिक अभ्यास र नयाँ प्रविधिमैत्री सिकाइलाई कलेजले प्राथमिकता दिएको छ । यसले विद्यार्थीलाई केवल कक्षा कोठाको ज्ञानमा सीमित नराखी वास्तविक कार्य क्षेत्रका लागि तयार पार्ने उद्देश्य राख्छ ।

विद्यार्थीको एबिलिटी टेस्ट र अन्तर्वाताका आधारमा भर्ना लिइने उनको भनाइ छ । ‘सुरूमा विद्यार्थीको एबिलिटी टेस्ट लिइन्छ, त्यसका आधारमा विद्यार्थीको कमजोरी कहाँ छ, कहाँ हामीले जोड दिनुपर्छ भन्ने थाहा हुन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘त्यसपछि अन्तर्वाता हुन्छ र भर्नाको प्रक्रिया सुरू हुन्छ ।’

कलेजको अर्को महत्वपूर्ण विशेषता यसको विद्यार्थी केन्द्रित सिकाइ वातावरण हो । कलेजका अनुसार मेन्टरशिप, पियर कोलाबोरेसन, क्लब गतिविधि र अतिरिक्त क्रियाकलापमार्फत नेतृत्व, टिमवर्क र आत्मविश्वास विकास गर्ने संस्कार निर्माण गर्छ । यसले कक्षा कोठाको सीमाभन्दा बाहिर गएर विद्यार्थीलाई आत्मविश्वासी, जिम्मेवार र पेशागत रूपमा सक्षम बनाउन खोजेको देखिन्छ । त्यसमाथि, कलेजले “स्मार्ट बाइ इन्टेलेक्ट” भन्ने मूल नाराबाट आफूलाई परिभाषित गर्दै विद्यार्थीलाई बौद्धिक रूपमा मात्र होइन, व्यवहारिक रूपमा पनि सक्षम बनाउन खोजेको छ ।

कलेजको पहिचानलाई बल दिने अर्को प्लेटफर्म हो, आईसीटी मेला । भिरिञ्ची कलेजले वर्षेनि आयोजना गर्ने यो मेलाले विद्यार्थीका परियोजना, इनोभेसन, रोबोटिक्स, आईओटी र सफ्टवेयर-आधारित समाधानलाई सार्वजनिक मञ्च दिन्छ । कलेजको आधिकारिक आईसीटी मेला पृष्ठअनुसार, यो कार्यक्रम केवल प्रदर्शनी होइन; प्रेरणा, सहकार्य र वास्तविक समस्या समाधानको साझा थलो हो । यसले विद्यार्थीलाई आफ्नो सिर्जनात्मकता देखाउने मात्र होइन, बाहिरी जगतसँग प्रत्यक्ष रूपमा संवाद गर्न पनि सक्षम बनाउँछ ।

भर्ना प्रक्रियामा पनि कलेजले शैक्षिकभन्दा बढी क्षमतामूलक दृष्टि अपनाएको छ । आधिकारिक सूचनाअनुसार बीआईसीटीका लागि आवश्यक योग्यता, आवेदन प्रक्रिया र कागजातहरूको सूची वेबसाइटमै उपलब्ध छ, र एडमिसन काउन्सेलिङ मार्फत विद्यार्थीलाई मार्गदर्शन गरिन्छ । कलेजले मेरिट-आधारित छात्रवृत्तिको व्यवस्था पनि गरेको छ । यसले भिरिञ्चीलाई केवल पढाइने संस्था होइन, विद्यार्थीको यात्रा सुरु गराउने संस्थाका रूपमा प्रस्तुत गर्छ ।

कलेजको भौतिक र संस्थागत उपस्थिति समेत सुदृढ देखिन्छ । भिरिञ्ची कलेज ललितपुरको कुमारिपाटी, टफाल्हो रोडमा अवस्थित छ, जहाँबाट कलेजले आफ्नो शैक्षिक र व्यावसायिक इकोसिस्टम विस्तार गर्दै आएको छ । कलेजको वेबसाइटमा उल्लेखित इम्प्याक्ट इन्डिकेटर्स अनुसार कलेजले ग्र्याजुएसन कम्प्लिसन, इन्डस्ट्री रेडिनेस र रोजगारमुखी नतिजामा जोड दिएको छ । यसरी हेर्दा, भिरिञ्चीले शिक्षा, सीप र करियरबीचको दूरी घटाउने प्रयास गरेको स्पष्ट हुन्छ ।

समग्रमा, भिरिञ्ची कलेज नेपालको आईटी शिक्षा क्षेत्रमा एउटा यस्तो अभ्यास हो, जसले “पढेपछि के गर्ने ?” भन्ने प्रश्नको जवाफ पाठ्यक्रमभित्रै खोज्ने प्रयास गर्छ । डिग्रीको परम्परागत परिभाषाभन्दा पर गएर कलेजले विद्यार्थीलाई सफ्टवेयर डेभलपर, सफ्टवेयर इन्जिनियर, इन्टरप्रेनर वा उद्योगका लागि तयार पेशेवर बनाउने दीर्घदृष्टि राखेको छ । यही कारणले, भिरिञ्ची आज एउटा कलेज मात्र नभई सीपमा आधारित शिक्षाको एक सशक्त नमुनाका रूपमा उभिएको छ ।